🎆 Tết Nguyên Đán · Văn khấn cổ truyền

🎆 Văn khấn giao thừa

Văn khấn giao thừa là bài khấn đọc vào đúng thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới (đêm 30 hoặc 29 tháng Chạp âm lịch). Theo tập tục, lễ giao thừa gồm hai phần: khấn ngoài trời để tiễn vị quan Hành khiển năm cũ và đón vị quan cai quản năm mới, sau đó khấn trong nhà trước bàn thờ gia tiên. Đây là một trong những nghi lễ trang trọng nhất của Tết Nguyên đán người Việt.

📜 Nguồn gốc & ý nghĩa

Lễ giao thừa, còn gọi là lễ trừ tịch, là nghi thức quan trọng bậc nhất trong tập tục Tết cổ truyền của người Việt, mang ý nghĩa "tống cựu nghênh tân" - tiễn cái cũ, đón cái mới. Theo quan niệm dân gian được ghi trong sách Ngọc Hạp ký, mỗi năm Thiên đình cử một vị quan Hành khiển cùng một vị Phán quan xuống hạ giới trông coi việc nhân gian, hết một năm thì bàn giao công việc cho vị quan của năm sau. Có mười hai vị Hành khiển luân phiên theo chu kỳ Tý, Sửu, Dần... ứng với từng năm. Vì cuộc bàn giao diễn ra khẩn trương ngay giữa trời nên người xưa lập bàn lễ ngoài sân, ngoài cửa để các vị chứng giám. Lễ ngoài trời vì thế hướng tới chư vị Tôn thần cai quản năm; còn lễ trong nhà hướng về tổ tiên, mời ông bà về sum họp đón năm mới cùng con cháu. Sự kết hợp giữa tín ngưỡng thờ Trời Đất - thần linh và đạo lý uống nước nhớ nguồn thờ cúng gia tiên đã tạo nên nét đặc sắc riêng của lễ giao thừa Việt Nam, khác hẳn các dịp cúng rằm hay mùng một thường ngày.

🪔 Sắm lễ cần chuẩn bị

Lễ ngoài trời: một chiếc bàn đặt trước cửa nhà hoặc giữa sân, bày hương, hoa, đèn (nến), trầu cau, rượu, nước.
Mâm cỗ ngoài trời tùy gia đình: có thể là cỗ mặn (gà trống luộc nguyên con, xôi, bánh chưng) hoặc cỗ chay, kèm muối - gạo.
Lễ trong nhà trên bàn thờ gia tiên: hương, hoa tươi, mâm ngũ quả, bánh chưng, mứt Tết, trà rượu.
Vàng mã, quần áo giấy (nếu gia đình có tập tục), bày biện gọn gàng, trang nghiêm.

🕰️ Thời điểm cúng

Theo truyền thống, lễ giao thừa được thực hiện vào đúng thời khắc chuyển giao đêm 30 (hoặc 29) tháng Chạp sang mùng 1 tháng Giêng, tức quanh giờ Tý (khoảng 0 giờ). Người xưa thường khấn ngoài trời trước, sau đó vào nhà khấn gia tiên. Một số gia đình chuẩn bị lễ từ trước nửa đêm để kịp hành lễ đúng phút giao thừa.

🙏 Bài văn khấn giao thừa đầy đủ

Bài văn khấn dưới đây để bạn tham khảo và đọc khi hành lễ — thay phần trong ngoặc bằng thông tin của gia đình mình:

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy ngài Cựu niên Hành khiển, cùng ngài Tân niên Hành khiển đương niên, Phán quan, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần cai quản trong khu vực này.

Hôm nay là phút giao thừa năm cũ ... bước sang năm mới ... (âm lịch).

Tín chủ (chúng) con là: (họ và tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)

Nhân phút thiêng liêng giao thừa, tống cựu nghênh tân, tiễn đưa vị Hành khiển năm cũ, nghênh đón vị Hành khiển năm mới, chúng con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, dâng lên trước án.

Cúi xin chư vị Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho gia đạo chúng con một năm mới bình an, mạnh khỏe, mọi sự hanh thông, gia đình hòa thuận, làm ăn tấn tới.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

--- (Văn khấn gia tiên trong nhà) ---

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
Con kính lạy tổ tiên nội ngoại, chư vị Hương linh gia tiên tiền tổ họ ...

Hôm nay là phút giao thừa năm cũ ... bước sang năm mới ... (âm lịch).

Tín chủ (chúng) con là: (họ và tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)

Nhân thời khắc thiêng liêng đầu năm mới, chúng con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kính dâng trước án, cúi xin chư vị Tôn thần và gia tiên giáng lâm, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin tổ tiên thương xót con cháu, phù hộ độ trì cho toàn gia một năm mới an khang, thịnh vượng, vạn sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

✅ Các bước hành lễ

Chuẩn bị hai mâm lễ: một mâm đặt ngoài trời (trước cửa, giữa sân) và một mâm trên bàn thờ gia tiên trong nhà.
Vào thời khắc giao thừa, gia chủ thắp đèn nến, rót rượu, dâng hương tại bàn lễ ngoài trời trước.
Đứng trang nghiêm hướng về bàn lễ ngoài trời, đọc bài khấn quan Hành khiển và chư vị Tôn thần.
Sau khi khấn ngoài trời xong, vào nhà thắp hương trên bàn thờ gia tiên và đọc bài khấn gia tiên.
Chờ hương cháy hết (hoặc gần hết) thì hạ lễ, hóa vàng (nếu có) và thụ lộc đầu năm trong không khí sum vầy.

🕯️ Thắp một ngọn nến nguyện

Trước hoặc sau khi khấn, bạn có thể thắp một ngọn nến trên Tường Nến Cầu Nguyện — gửi một lời nguyện an cho gia đình, hoặc tưởng niệm người thân.

🪷 Vào Tường Nến Cầu Nguyện

❓ Câu hỏi thường gặp

Cúng giao thừa ngoài trời hay trong nhà trước?

Theo tập tục phổ biến, người Việt thường khấn ngoài trời trước để tiễn - đón quan Hành khiển, sau đó mới vào nhà khấn gia tiên. Tuy nhiên thứ tự này có thể khác nhau giữa các vùng miền và mỗi gia đình.